जलेश्वरटुडे समाचारदाता
जनकपुरधाम, ६ आषाढ
दुई सन्तानकी आमा २७ वर्षीया रुबि मण्डल धनुषाको जनकनन्दनी–३ प्रखे निवासी हुन् । उनका श्रीमान् रोजगारको सिलसिलामा विदेशमा छन् । उनले आफ्नो घरपरिवारको व्यवस्थापन गरिरहेकी छिन् र उनीहरूको पोषण, सरसफाइ र शैक्षिक आवश्यकताहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्दै आफ्ना बच्चाहरूको कल्याण सुनिश्चित गरिरहेकी छिन् । प्लान इन्टरनेशनल नेपालको आर्थिक र प्राविधिक सहयोगमा सामाजिक विकास र अनुसन्धान केन्द्रले संचालन गरेको सशक्त बालिका (जीएसएस) परियोजनाले उनको जीवनशैली परिवर्तनमा सहयोग गरेको हो । उनी पनि यसअघि सामान्य गृहिणीमा सीमित थिइन् । तर, सशक्त बालिका परियोजना अन्तर्गत संचालित विभिन्न बैठक र तालिमहरुमा सहभागि भएर रुबिमा आत्मविश्वास बढेको हो ।
रुबिले आफ्ना बालबालिकाको वृद्धि र विकासका लागि पौष्टिक खानाको महत्वलाई प्रारम्भिक रूपमा बुझिन् । स्थानीय रूपमा उब्जाएको तरकारी, अन्न र फलफूल प्रयोग गरेर उनी नियमित रूपमा परम्परागत खाना तयार गर्छिन् । स्वच्छता र स्वास्थ्य बीचको सम्बन्ध बुझ्दै, रुबीले आफ्नो परिवारको धुने (पानी, सरसफाइ, र स्वच्छता) अभ्यासहरू सुधार गर्न महत्वपूर्ण कदम चालिन् । उनले सफा पिउने पानीमा पहुँच सुनिश्चित गरिन्, उचित सरसफाइ सुविधा निर्माण गरिन् र आफ्ना बालबालिकामा कठोर सरसफाइ बानी बसालिन् । आफ्ना बालबालिकाको रचनात्मकतालाई पोषण दिन र उनीहरूलाई सुरक्षित खेलौनाहरू उपलब्ध गराउन रुबीले स्थानीय रूपमा उपलब्ध सामग्रीहरूबाट हस्तनिर्मित नरम खेलौनाहरू बनाउन थालिन् । यसले उनका छोराछोरीलाई मात्र व्यस्त राखेनन् तर महँगो पसलमा किनेका खेलौनाहरूको आवश्यकता पनि कम गर्यो ।
रुबिका प्रयासहरूले आफ्ना बालबालिकाको स्वास्थ्य र विकासमा उल्लेखनीय सुधार हुने विश्वास छ ।
बच्चाहरूले बलियो वृद्धि देखाउँछन् र अधिक ऊर्जावान हुन्छन्, सुधारिएको विद्यालय प्रदर्शन र सामान्य रोगहरू विरुद्ध उच्च प्रतिरक्षा देखाउने रुबिको विश्वास छ ।
राम्रो सरसफाइ र स्वच्छता अभ्यासहरू संग, उनका बच्चाहरूले पखाला र अन्य पानीजन्य रोगहरूको कम एपिसोडहरू अनुभव गरेका छन् । हस्तनिर्मित खेलौनाहरूले उनीहरूको रचनात्मकतालाई बढावा दिएका छन् र सान्त्वना र आबद्धताको भावना प्रदान गरेका छन् ।
रुबिको सक्रिय दृष्टिकोणले उनको आफ्नै परिवारलाई मात्र फाइदा पुर्याएको छैन तर उनको समुदायको रोल मोडेललाई पनि प्रेरित गरेको छ । स्थानीय स्रोतसाधनको प्रभावकारी उपयोगले पारिवारिक स्वास्थ्य र कल्याणलाई कसरी बढाउन सक्छ भन्ने देखाउँदै उनी एक रोल मोडल बनेकी छिन् ।
उनको प्रयासहरू बालबालिका र परिवारहरूको लागि स्वस्थ र सुखी जीवन सिर्जना गर्न स्थानीय समाधानहरूको शक्तिको प्रमाण हो ।
“आफ्ना छोराछोरीलाई स्वस्थ र खुसी देख्न पाउँदा म गर्व गर्छु, र मैले मेरो समुदायमा फरक पारिरहेको छु–उनि भन्छन् । स्थानीय रूपमा हामीसँग भएका कुराहरू प्रयोग गरेर, हामीले सोचेभन्दा धेरै हासिल गर्न सक्छौं ।“
महिलालाई बाहिर आउन बन्देज लगााउने प्रवृत्ति अझै पनि कायमै छ । तर, उनी त्यो अवरोध छिचोल्दै बाहिर निस्कन सफल भएकी छन् । घर र समाजसेवाको जिम्मेवारी निभाउन पाउँदा गर्व महसुस भइरहेको उनी बताउँछिन् ।
